122 -
إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلا وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما
اين دو طائفه عبارت بودند از بنو سلمه از قبيلهء اوس و بنو حارثه از قبيلهء خزرج كه پس از آنكه عبد اللَّه بن ابى با سيصد نفر از وسط راه به مدينه برگشت آنها نيز خواستند از تصميم خود منصرف شده و به مدينه برگردند ، يعنى خواستند از تصميم خود برگردند حال آنكه خدا يار و سرپرست آنها است ، آنان كه خدا يار و حامى آنها است نبايد سست گردند .
وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
يعنى نبايد سست باشند بلكه بايد مؤمنان خدا را كارساز دانسته و وارد عمل شوند .
123 -
وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
اين آيه و همهء آيات بعدى راجع بجنگ « بدر » است كه در اينجا به عنوان مثل ذكر شده است . يعنى : چرا سست مىشويد ؟ ! و چرا مىخواهيد بر گرديد ؟ ! ! حال آنكه شما در « بدر » از حيث افراد و مهمات ضعيف بوديد « 1 » ولى خدا ياريتان داد پس از خدا بترسيد ( تقصير را به گردن ديگرى نياندازيد ) تا بندهء شكرگزار باشيد .
124 -
إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُنْزَلِينَ
گفتيم آيه راجع به جنگ « بدر » است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به مسلمانان قول داد : سه هزار ملك از جانب خدا در اين ميدان حاضر شده و شما را يارى خواهند كرد . اين وعده در اثر استغاثهء مؤمنان بود كه از هر حيث احساس ناتوانى مىكردند چنان كه در جاى ديگر آمده :
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ
انفال / 9 معلوم مىشود آن هزار ملك دو
هامش
( 1 ) مجموع مسلمانان در جنگ بدر 313 نفر بودند 77 نفر از مهاجران و 236 نفر از انصار و بقول واقدى 70 شتر و دو رأس اسب داشتند . از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده كه آن را « و انتم ضعفاء » فرموده است .