و در صورت جنگ شكست خواهند خورد . ثانيا گروهاى از اهل كتاب مردانى پاك و مؤمن هستند و در مقابل عملشان ، پاداش خوبى خواهند ديد ثالثا آنهايى كه كافر شدند و حقائق را انكار كردند ، مال و اولاد ، بدبختى را از آنها كنار نخواهد زد بلكه در هر دو جهان ذليل و اهل عذاب مىباشند .
111 -
لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ
.
مراد از « اذى » آزار جزئى است مثل زخم زبان ، شايعه پراكنى ، مقاومت مختصر و نظير آن . و در صورت جنگ ، پشت به معركه كرده فرار خواهند كرد ، آيه راجع به عصر نزول قرآن است كه مسلمانان اتحاد و هماهنگى داشتند ، در نتيجه يهود بنى نضير و بنى قريظه و خيبر و غيره با قدرت اسلام تار و مار شدند اكنون هم اگر مسلمانان به قرآن رو آورند امروز نيز يهود به زانو در خواهد آمد ،
ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ
حاكى است از اين كه پس از فرار نيز قدرت پيدا نخواهند كرد .
112 -
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ
آيهء 61 بقره چنين است :
وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ . . .
.
« ضربت » معناى حتمى شدن و مقدر شدن را مىدهد ، ظهورش در ذلت تشريعى نيست كه منظور آن باشد : آنها به حكم شرع ذليل هستند هر وقت مسلمانان مسلّط شدند جزيه بگيرند « 1 » بلكه به علّت كفر بآيات خدا وقتى پيامبران و عصيان
هامش
( 1 ) در الميزان ضرب ذلت را به قرينهءأَيْنَما ثُقِفُواتشريعى گرفته و تكوينى بودن را از بعضى نقل كرده و پسنديده است مىگويد ولى لازمهء اين معنى آن است كه آيه اختصاص به يهود داشته باشد لكن ظاهرا چنين مخصصى نداريم ناگفته نماند : شكى نيست كه آيه مخصوص يهود است .