شدهاند كه اولا اختلاف و دشمنىهاى گذشته را ياد آورده ، قدر اتحاد و الفت در سايهء دين را بدانند . ثانيا با گسترش دادن امر به معروف و نظارت بر اعمال يكديگر شكافها را پر كرده و از انحراف و گناه پرهيز كنند . ثالثا نظير اهل كتاب نباشند كه سفارش پيامبران را ناديده گرفته و اختلاف كردند ، ادامهء اتحاد و توسعهء امر به معروف سبب رو سفيدى و سرفرازى و ناديده گرفتن آن باعث سياه رويى خواهد بود ، رابعا مسلمانان در عدالت حق پرستى بايد الگو و سرمشق باشند .
102 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
.
پرهيز و ترس از خدا ، در واقع پرهيز از عذاب خدا و ترس از نظاماتى است كه انسان با تخلّف از آنها گرفتار مىشود ، خواه فعل حرام باشد يا ترك واجب ، اين تقوى عبارت اخراى « فاتقوا النار التي اعدت للكافرين » است . تقواى به حق آن است كه پيوسته به ياد خدا و شكر گذار او باشيم و از اوامر و نواهيش اطاعت كنيم
يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ
از امام صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده : حق تقاه آن است كه خدا را اطاعت كنيم ، معصيت ننمائيم ، و او را ياد كنيم ، فراموش ننمائيم ، شكرش گذاريم كفران نعمت نكنيم « 1 » .
منظور از
وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
ظاهرا آن است كه رابطه ما با تقوى و ايمان هيچگاه قطع نشود چنان كه در ( بقره / 132 ) گذشت .
ناگفته نماند : در روايت تفسير عياشى و مجمع البيان و كتب اهل سنت هست كه اين آيه با آيهء
فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ
تغابن / 16 نسخ شده گويند چون آيه نازل شد گفتند : يا رسول اللَّه كدام كس مىتواند حق تقوى را ادا كند ؟ آيهء تغابن در نسخ
هامش
( 1 )
« عن ابى بصير قال : سئلت ابا عبد اللَّه ( ع ) عن قول اللَّه :اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِقال : يطاع فلا يعصى و يذكر فلا ينسى و يشكر فلا يكفر » .