مىكنند كه دين ما را حق دانستيد ولى قبول نكرديد .
در ذيل آيهء 76 سورهء بقره گفته شده : اين منطق در صورتى درست است كه بگوئيم مراد از
عِنْدَ رَبِّكُمْ
كتاب خدا باشد « 1 » و يا بگوئيم : يهود عقيده داشتند كه علم خدا فقط شامل چيزهايى است كه آشكار شود و خدا از آنچه كتمان مىشود نعوذ باللّه خبر ندارد رجوع شود به آن آيه جملهء
قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ
به نظرم جواب
وَ قالَتْ طائِفَةٌ
وَ لا تُؤْمِنُوا . . .
است « 2 » و الف و لام « الهدى » براى عهد است يعنى بگو : اين هدايت ، هدايت خدايى است و با دسيسهء شما از بين نمىرود .
قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ
اين قسمت ظاهرا جواب
أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ . . .
است ، يعنى نبوت در دست خداست به هر كس و به هر قوم كه بخواهد مىدهد ، خداوند فضل و رحمتش وسيع است و فقط به يك قوم و يك نژاد ( يهود ) شامل نيست . و نيز با استعداد و اهليّت آنكه به او پيامبرى مىدهد داناست .
74 -
يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
به نظر مىآيد :
اين آيه دفع دخل باشد از « واسع » ، يعنى واسع الرحمة بودند مقتضايش آن نيست كه رحمت و نبوت را به هر كس عطا فرمايد بلكه آن را به كسى كه مىخواهد مخصوص مىكند :
اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ
جملهء
وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
ظاهرا راجع به اين آيه و به
قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ . . .
است .
75 -
وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينارٍ لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلَّا ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِماً
« 3 » يعنى : مگر پيوسته
هامش
( 1 ) يعنى از كتاب خدا و از تورات بر عليه شما استدلال بكنند .
( 2 ) اين كلام ، جملهء معترضه است ميان سخن يهود .
( 3 ) گفتهاند « ما » در آيه مصدريه است و تقدير آن : « الا ان تدوم عليه قائما است .