وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
.
به مناسبت صدر آيه ، اين جمله راجع به فرد فرد گناهان است ، ولى چون آن قاعدهء كلى به مناسبت ربا بيان گرديده ، به نظر مىآيد كه وعدهء خلود فقط در باره رباخوارى است . آدم رباخوار در عين رباخوارى ممكن است حرمت آن را انكار نكند و شايد انكار هم بكند اين دو از حيث عذاب يكسان نيستند ولى به حكم آيه هر دو در عذاب خواهند بود ، آيا خلود به معنى ابدى است يا مدت طولانى ، ذيل آيه 127 از سورهء انعام بررسى خواهد شد .
276 -
يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ
راجع به اين آيه به امام صادق - صلوات اللَّه عليه - گفتند : اين چطور است حال آنكه مىبينيم رباخوار مالش روزافزون است ؟ فرمود كدام چيز محو كنندهتر است از يك درهم ربا كه دين را محو مىكند و اگر توبه كند بايد مال مردم را بدهد و دست خالى بماند « 1 » .
به نظرم مراد از آيه آن نيست كه مال ربوى به تدريج از بين مىرود بلكه منظور آنست كه ربا ، سعادت و رفاه و اعتدال و محبت كه شرط راحت زيستن هستند ، ببار نمىآورد بلكه آنها را به تدريج محو مىكند و موجب عداوت و دشمنى و بر انگيخته شدن حس انتقام مىشود . بر خلاف صدقات كه پيوسته موجب اعتدال ، آرامش ، نزديكى قلبها به همديگر و راحت زيستن مىشود .
دليل اين سخن ذيل آيه است كه مىگويد :
وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ
رباخوارى كه بسيار ناسپاس و دائم در معصيت است نمىتواند با اطمينان خاطر در جامعهء آرام زندگى كند :
وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً
طه
هامش
( 1 ) - تفسير صافى از كافى و فقيه :
« سئل الصادق ( ع ) عن هذه الاية قيل و قد ارى من ياكل الربوا يربوا ما له ؟ قال فاى محق امحق من درهم ربوا يمحق الدين و ان تاب منه ذهب ما له و افتقر » .