بنا بر آنكه گفته شد « الذين . . . » وصف « متقين » است يعنى آنها كه روح تقوى دارند و زندهاند اين اوصاف را مىپذيرند ، ايمان مىآورند و عمل مىكنند ، مراد از « الغيب » در وحلهء اول خداست كه به علت ناديده بودن « غيب » تعبير شده و گرنه از هر پيدا پيداتر است و مىشود شامل هر غيب باشد كه بايد ايمان آورد مانند ملائكه و امام زمان عليه السّلام و مانند آنها « 1 » ولى بايد به آخرت شامل نباشد كه آن در ذيل آيهء بعدى خواهد آمد اين آيه در بيان اعتقاد و عمل مؤمن است .
4 -
وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ
وصف ديگر مؤمنان است و حكايت دارد كه تكميل ايمان در صورتى است كه به پيامبران گذشته و دين آنها نيز ايمان آورد ، ايمان بروز قيامت نيز از آن جمله است .
5 -
أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
لفظ « من ربهم » وصف « هدى » و تقديم « هم » براى حصر و اختصاص است يعنى آنها از جانب خدا در هدايتند و فقط آنها رستگارانند ، منافقان و كفار ، گمراهان و اشقيا مىباشند .
6 -
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
بيان گروه دوم است . ناگفته نماند : كفر دو گونه است ، يكى كفر و انكار از روى عناد و لجاجت ، يعنى شخصى دانسته و از روى عمد ، حقيقت را انكار كرده و تسليم نمىشود ، چنان كه دربارهء فرعون و قوم او آمده :
وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا
( نمل / 14 ) يعنى در باطن يقين كردند كه معجزات موسى حق است
هامش
( 1 ) - در تفسير برهان از امام صادق ( ع ) نقل شده است كه در بارهءيُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِفرمود :
مؤمن بغيب « من آمن بقيام القائم »
و در روايت ديگر فرمود :
« الغيب فهو الحجة الغائب » .