مىكردند بعضىها تا آخر عمر او را از ازدواج منع مىكردند مثل نصارى ، بعضى تا يك سال از ازدواج او مانع مىشدند مثل عربهاى جاهليت « 1 » ولى دين مبين اسلام عده را در حدود ثلث سال معين كرد آن هم روى مصلحتهايى كه گفته شد .
به نظر نگارنده : در تعيين چهار ماه و ده روز غريزهء جنسى زن در نظر گرفته شده ظاهرا زن بعد از چهار ماه از لحاظ غريزه ناراحت مىشود چنان كه در « ايلاء » نيز مهلت فقط چهار ماه است .
آن گاه كه عدهء وفات تمام شد ، اختيار در دست زن است و در آنچه مىكند محذورى بر خانوادهء ميت نيست .
چنان كه فرموده :
فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ
اگر
« فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ »
خطاب به خانواده ميت باشد ، مىرساند كه در ايام عده بايد مواظب زن باشند تا مقررات را بر هم نزند ، قيد « بالمعروف » حاكى است كه اگر خلاف شرع و مخالف شؤنات خانوادهء ميت كارى انجام دهند حق اعتراض باقى است . جمله :
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
تهديد است كه براى زن مزاحمت ايجاد نكنند .
235 -
وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّساءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ . . .
خلاصه مضمون آيه آنست كه : مانعى نيست از زنانى كه در عدهء وفات هستند به طور كنايه خواستگارى كنيد يا در دل داشته باشيد كه پس از عده آنها را بگيريد چون خدا مىداند كه بالاخره به فكر آنها خواهيد بود ، ولى در خلوت از آنها بطور صريح خواستگارى نكنيد ، و تا عده تمام نشده براى آنها عقد نخوانيد .
هامش
( 1 ) - الميزان .