است از طرف خداى رحيم . ولى اين سخن گفتن نسبت به كفار نخواهد بود ، آنچه در آيات آمده كه خدا اهل عذاب را عتاب و ملامت خواهد كرد حق است چنان كه در سورهء مؤمنون / 108 و اعراف / 38 و غيره آمده ولى مراد از « لا يكلمهم » در آيه . تكلم از روى مهر و رحمت است - لفظ « و لا يزكيهم » نشان مىدهد كه خدا با از بين بردن گناهان آنها را پاك و منزه نخواهد كرد .
175 -
أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى وَ الْعَذابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ
.
« اشترى » را مىشود خريدن يا عوض كردن معنى نمود ، در هر حال هدايت و مغفرت را از دست داده و در عوض ضلالت و عذاب را به دست آوردهاند . « ما » در
فَما أَصْبَرَهُمْ . . .
ظاهرا براى تعجب است يعنى اينها در برابر وعدهء عذاب چقدر بىاعتنا و خونسرد هستند .
176 -
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ نَزَّلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتابِ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ
.
يعنى اين وعدهها و تهديدها براى آنست كه خدا كتاب را به حق نازل كرده و بايد آنچه در كتاب است كتمان نشود ، تا روشن گردد كه تورات و انجيل اين احكام را تأييد كردهاند ولى آنها كه دربارهء كتاب اختلاف مىكنند و آن را منشأ اختلاف و تشتت مىگردانند از حقيقت و از وحدتى كه نظر كتاب است بسيار بدورند و بايد در عذاب بمانند كه غرض خدا را نقض كردهاند .
آيهء شريفه مفيد آنست كه خداوند كتابها را براى ايجاد وحدت فرستاده تا مانند رشتهء محكمى جامعه را به مهم متصل كنند ، اما آنان كه دانسته اين كتابها را در مسير اغراض خويش قرار داده و از مسير اصلى منحرف مىكنند در عذاب خدا خواهند بود مسلمان باشند يا غير مسلمان . در جاى ديگر آمده :
وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ
بقره / 213 .