غمام : ابر . غم در اصل به معنى پوشاندن است ، ابر را غمام گويند كه آفتاب و آسمان را مىپوشاند ، اندوه و غصه را از آن غم گويند كه سرور و حلم انسان را مىپوشاند .
من : ترنجبين . ماده چسبنده و شيرينى است مانند عسل كه از هوا بر سنگ و برگ درختان مىنشيند ، در اول آبكى است سپس سفت مىشود .
معناى ديگرى نيز دارد .
سلوى : بلدرچين . در برهان قاطع ذيل لغت « كرك » گويد : مرغى است از تيهو كوچكتر است كه به عربى سلوى و به تركى بلدرچين گويند ( قاموس قرآن ) اصل آن از سلو به معنى آرامش مىباشد .
طيبات : دلچسبها ، خوشآيندها ، طيب به معنى پاك در مقابل خبيث است نه نجس .
شرحها
مراد از « نعمتى » در آيات گذشته نبوت بود كه خدا در بنى اسرائيل قرار داده است ، در اين آيات نعمتهاى ديگرى بيان شده كه موجب برترى بنى اسرائيل بر ديگران است كه قسمتى از آنها عبارتند از : نجات از فرعونيان ، شكافتن دريا و گذشتن بنى اسرائيل از آن ، عفو از گناه گوساله پرستى ، آمدن تورات ، سايبان قرار دادن ابر در صحراى سينا ، آمدن من و سلوى و مانند آنها ، ذيل آيات نشان مىدهد كه در مقابل اين همه نعمت ناسپاسى كردهاند ، اين مطالب به اجمال نقل شده است زيرا كه در سورههاى اعراف و غيره كه مكى هستند به تفصيل تا وقت نزول بقره ، بيان شده بود .
47 -
يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ