معنى خيلى مناسب خواهد بود يعنى : شما مىتوانيد با استعانت و يارى طلبى از صبر و نماز بر اميال خود فائق آئيد و اسلام را قبول كنيد ، اين استعانت سنگين است مگر بر آنان كه خاشع هستند و در برابر واقعيت نرمش نشان مىدهند ، و اگر به « الصلاة » برگردد آن وقت اين كلام مطلب مستقلى خواهد بود كه آيهء بعدى هم به مناسبت آن آمده است .
در صورت دوم سنگين و سخت بودن نماز براى غير خاشعين بدان علت است كه در آن مزدى اميد ندارند و نماز در نظر آنها زحمت بىفائدهاى است ، اما خاشعان كه اميد ثواب خداوند را دارند و آن را كارى بىاجر نمىدانند نماز بر آنها بسيار آسان و لذتبخش است . خاشعان همان متواضعان و تسليم شدگان به حق مىباشند .
46 -
الَّذِينَ يَظُنُّونَ
. . .
راجِعُونَ
.
اين آيه بيان « الخاشعين » است به نظرم ظن راجع به وجود قيامت نيست تا بحث شود كه راجع به آخرت يقين لازم است و در آيهء چهارم خوانديم
وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ
و نيز بگوئيم : ظن به معناى يقين است و يا ظن به آخرت نيز شخص را از كار بد باز مىدارد ، بلكه ظن راجع به لقاء اللَّه و ثواب خداوندى است چنان كه در جاى ديگر به لفظ « يرجو » آمده است
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً
كهف / 110 ظن ثواب عمل و اميد ثواب عمل غير از اعتقاد به قيامت است .
ما با آنكه به وجود قيامت يقين داريم به ثواب اعمالمان ظن قوى داريم چون ممكن است در اثر بعضى از كارها ، ثواب ما حبط شود و يا عمل مورد قبول واقع نگردد .
خدا در ملامت كافران مىگويد كه گفتند :
ما نَدْرِي مَا السَّاعَةُ إِنْ نَظُنُّ إِلَّا ظَنًّا وَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ
جاثيه / 32 پس ظن به قيامت كافى نيست .
وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ
رجوع الى اللَّه عبارت اخراى رجوع به ثواب يا