[ سوره يس ( 36 ) : آيه 34 ]
وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ ( 34 )
و قرار داديم در آن زمين ميته باغستانهايى و نخلستانهايى از نخل خرما و رطب و از مو انگور و شكافتيم در آن زمين ميته و در آن جنّات چشمههايى از آب .
و ذكر نخيل و اعناب از باب مثال است و الّا فواكه و ميوهها بسيار است چه از اشجار باشد مثل سيب ، به ، هلو ، گلابى ، شليل و اشباه اينها ، چه فواكه زمينى باشد مثل هندوانه ، خربوزه ، بادنجان ، كلم قمرى ، شلغم ، بقولات ، تره ، نعناع ترخون ، ريحان و غير اينها از مأكولات انسان و حيوانات جلّ الخالق .
وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ
جنّات از مادهء جنّ است بمعنى مستور و لذا طائفه جن را جن گفتند بر اينكه بر انسان مستور هستند ديده نمىشوند چنانچه مى - فرمايد در مورد شياطين
إِنَّهُ يَراكُمْ هُوَ وَ قَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ
اعراف آيهء 26 و در اين باغستانها و نخلستانها چنان اشجار سر بهم آورده و سايه انداخته كه خورشيد و ماه و ستارگان و آسمان ديده نميشود .
مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ
ذكر نخيل و اعناب از باب مثال است و امتياز اين دو از ساير فواكه و ميوهها براى شدّت احتياج بشر است از بسرش تا شيره و سركهاش و لذا در ميان فواكه اين دو مورد زكات شد چنانچه در حبوب گندم و جو مورد شد زيرا احتياج به اين دو بيش از ساير حبوبات است كه اينها را غلّات اربعه ميگويند چنانچه در حيوانات كه مأكول انسان هستند انعام ثلاثه : شتر ، گاو ، گوسفند و بز نيز حكم گوسفند دارد و احتياجات به آنها از پوست آنها تا شير آنها و روغن و كره و ماست و پنير و كشك و ساير فوائد بسيار است و در ميان فلزّات طلا و نقرهء سكه دار چون تمام معاملات بسته به آنها است اين نه چيز است كه مورد زكات است .
وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ
ضمير فيها ممكن است به ارض باشد كه در آيه قبل فرمود و ممكن است به جنّات باشد لكن اول به نظر اقرب مىآيد .
[ سوره يس ( 36 ) : آيه 35 ]
لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ ( 35 )
براى اينكه بخوريد از ميوههاى آن و آنچه عمل مىكند او را دستهاى آنها آيا پس از اين شكر نمىكنند ؟