تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ١٠ — صفحة 98

مساهمون:

ص٩٨

دسته اول : كه اكثريت با آنها است تمام نظرشان باسباب و قوه و قدرت خود آنها است هيچ نظر به خدا ندارند مثل مفوضه و تدبير امور را بدست خود ميپندارند . دسته دوم به خداوند نظر دارند لكن توجه آنها باسباب است و ميگويند « ابى اللَّه ان يجرى الاشياء الا باسبابها » دستهء سوم اسباب را مقدمه ميدانند و خدا را مسبب الاسباب كه هر چه مشيتش تعلق گرفت خودش اثر باسباب ميدهد و اسبابش را فراهم ميفرمايد و مقام توكل در اين مرتبه بيدار مىشود كه توجه به خدا دارد و اسباب را هم بدست او ميداند . دسته چهارم به كلى نظر باسباب ندارد و آنها را مؤثر نميداند و خدا را فعال ما يشاء . از امير المؤمنين است ميفرمايد هر چه همّ من بر او قرار گرفت ديدم مقصودم حاصل نشد و هر چه اراده كردم غير او شد « فعلمت ان المدبر غيرى » در قرآن ميفرمايد وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ ( طلاق آيه 3 ) وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ، وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ ( ابراهيم آيه 11 و 12 ) و غير اينها از آيات لذا امر شد بحضرتش : ( وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ ) تعبير بعزيز براى اينست كه قدرت دارد دفع دشمنان تو را بكند و تو را نصرت كند و غلبه دهد بر آنها و تعبير برحيم براى اينست كه گرونده‌گان به تو و مؤمنين را مورد عنايت و تفضلات خود قرار دهد .

تو كار خود به خدا واگذار و خوشدل باش * كه رحم اگر نكند مدعى خدا بكند
مشاهده كنيد خداوند با اين عده قليل چگونه بر تمام مشركين غلبه داد .

[ سوره الشعراء ( 26 ) : آيات 218 تا 219 ]

الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ ( 218 ) وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ ( 219 ) خداوندى كه مىبيند تو را در موقعى كه قيام ميكنى و ميگردى از حالى بحالى در سجده كنندگان . اين آيه چند نحو تفسير شده در اخبار و در كلمات مفسرين : ( 1 ) ( الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ ) در صلوة منفردا ( وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ ) در جماعت مؤمنين . ( 2 ) حين تقوم در نماز شب كه گفتند بر حضرت واجب بود به ظاهر امر كه دلالت بر وجوب