(
وَ قَمَراً مُنِيراً
) ماه تابان و مطابقش عصمت كبرى كه نور ملائكه و آسمانها و بهشت است .
[ سوره الفرقان ( 25 ) : آيه 62 ]
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً ( 62 )
و او است خداوندى كه قرار داد شب و روز را خلف يكديگر براى كسانى كه بخواهند متذكر نعم پروردگار شوند و مشاهدهء آثار قدرت الهى را كنند يا بخواهند شكر گزار تفضلات او باشند .
(
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً
) هر يك در پس ديگر .
( شب آيد و روز آيد بيدار نگشتيم ) سؤال - چرا شب را مقدم بر روز ذكر فرمود ؟
جواب - شب عدم و ظلمت است و روز نور و وجود است و وجود بعد از عدم است و چون بر حسب حركت دورى كرهء زمين هميشه نصف كرهء زمين مقابل خورشيد است روز است و نصف بر خلاف آن است شب است كسانى كه در آن نصف مقابل سكونت دارند روز آنها است .
و شب بخلاف و بالعكس ، و اين حركت نعمت بزرگى است كه شب براى استراحت انسان و حيوانات ، بلكه نباتات و جمادات و نوم آنها و تلطيف هوا و برودت آن و روز براى معاشرت و مراوده و معامله و تحصيل رزق و استفاده از اشعهء شمس حتى در نباتات و جمادات ، اگر هميشه شب بود يا روز روى زمين سكونت ممكن نبود ، چنانچه ميفرمايد :
(
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ أَ فَلا تَسْمَعُونَ قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ