[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 39 ]
لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لا يَكُفُّونَ عَنْ وُجُوهِهِمُ النَّارَ وَ لا عَنْ ظُهُورِهِمْ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ ( 39 )
اگر مىدانستند كسانى كه كافر شدند زمانى كه نمىتوانند جلوگيرى كنند از روهاى خود آتش را و نه از پشتها و گردههاى خود ، و احدى را هم ندارند كه آنها را يارى كند .
(
لَوْ يَعْلَمُ
) لو امتناعيّه است اشاره به اينكه اين كفار و مشركين محال است علم پيدا كنند و ديگر قابل هدايت نيستند مثل قوم نوح كه خطاب شد :
« وَ أُوحِيَ إِلى نُوحٍ أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ فَلا تَبْتَئِسْ بِما كانُوا يَفْعَلُونَ »
هود آيهء 38 .
(
الَّذِينَ كَفَرُوا
) : تمام طبقات كفار را شامل مىشود از طبيعى و مشرك و يهود و نصارى و كسانى كه در حكم كفّار هستند ، يا داخل در كفر مثل ناصبى و مرتد و مبدع و معاند و مخالف و أمثال اينها .
(
حِينَ لا يَكُفُّونَ
) : كفّ جلوگيرى است از واردات چنانچه كفّ نفس جلوگيرى از مشتهيات نفسانى است يعنى زمانى كه نمىتوانند جلوگيرى كنند .
(
عَنْ وُجُوهِهِمُ النَّارَ
) : كه آتش از مقابل صورت آنها حمله مىكند .
(
وَ لا عَنْ ظُهُورِهِمْ
) : از عقب سر آنها اشاره به اين كه اگر آتش فقط از جلو رو مىآمد مىتوانستند فرار كنند و رو را از او برگردانند و همچنين اگر از عقب سر بود يعنى اگر از يك طرف آتش بود به اطراف ديگر فرار ميكردند و جلوگيرى مىنمودند لكن چون از جميع اطراف احاطه كرده راه فرار و جلوگيرى ندارند چنانچه مىفرمايد :
« إِنَّا أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِينَ ناراً أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها »
كهف آيهء 28 .
(
وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
) : نه بتها و آلههء آنها به فرياد آنها مىرسند ، و نه موسى عليه السلام به فرياد يهود مىرسد ، و نه عيسى عليه السلام به فرياد نصارى و نه ملائكه به فرياد عبدهء