تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 403

مساهمون:

ص٤٠٣
ثمّ قيل ممكن است اين قول روز قيامت باشد كه آنها را جهنم مىبرند و ممكن است همان موقع هلاكت و موت باشد زيرا در اخبار داريم كه حين الموت جاى او را در بهشت يا جهنم نشان ميدهند و ملائكه رحمت بمؤمن بشارت ميدهند كه جاى تو اينجا است و ملائكه عذاب بكافر خبر ميدهند كه جاى تو اينجاست و ممكن است از ابتداء موت تا خلود در جهنم زيرا در خبر دارد ( اذا مات ابن آدم قامت قيامته . )
لِلَّذِينَ ظَلَمُوا
در تفسير على بن ابراهيم است كه ظلموا حق آل محمد و اين مناسب با خبرى است كه قبلا ذكر شد كه اين عذاب براى اهل قبله است كه مراد همين مخالفين باشد لكن على الفرض بيان مصداق است منافى با عموم آيه نيست كه جميع ظالمين بانبياء و دين و قرآن را شامل شود بلى ظالم مؤمن كه با ايمان از دنيا رود و لو گرفتار باشد تا حق مظلوم اداء نشود عذاب خلد ندارد چنانچه مكرر اشاره شده كه مؤمن بالاخره نجات دارد و در كلم الطيب مجلد سوم دوازده باب در اين باب نوشته شده .
ذُوقُوا
تعبير بذوق يا براى اينست كه ذائقه احساسش از ساير حواس بيشتر است يا براى حميم و غسّاق و زقوم جهنم است و در دنيا هم هر كه گرفتار بلائى مىشود بواسطه معاصى ميگويند بچش ببين چه طعمى دارد .
عَذابَ الْخُلْدِ
عذابى كه آخر ندارد و تمام شدنى نيست براى ردّ كسانى كه منكر خلود در عذاب هستند از حكماء و عرفاء و شيخيه يكى از اساتيد حكمت را ديدم تمسّك ميكرد بخبرى كه دارد گشنيز علف ته جهنم است كه اشاره برحمت است و به آيه شريفه
خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ
سوره هود آيه 109 و اين آيه را مخصّص آيات مطلقه ميگرفت و در كلمات شيخ احمد است كه عذاب را از ماده عذب بمعنى گوارا گرفته و ميگويد اهل جهنم پس از مدتى طبيعت آتشى