سَوْآتُهُما
يا خود عورت خود را مشاهده كردند يا هر يك عورت ديگرى را ديد يا هر دو بر هر دو مكشوف شد چنانچه ظاهر همين است كه هم خودش مشاهده كرد هم ديگرى
وَ طَفِقا
و شروع و اخذ كردند
يَخْصِفانِ عَلَيْهِما
بهم دوختند يا چسبانيدند
مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ
گفتند برگ كدو بود يا برگ ديگرى و عورت خود را مستور كردند .
وَ ناداهُما رَبُّهُما
پروردگار آنها آنها را ندا در داد
أَ لَمْ أَنْهَكُما
استفهام تقريرى است
عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ
كه فرمود
وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ
وَ أَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ
عداوت شيطان با آدم و حوى از جهاتيست حسد كبر كه چرا آدم خاكى بر او مقدم شد و رانده شدن او از درگاه الهى بواسطه ترك سجده بآدم و مورد لعن و عذاب شدن او با تصريح به اينكه اولاد آدم را اغواء ميكنم و اين آيه اشاره بآياتيست كه در سوره طه آيه 116 بيان فرموده
فَقُلْنا يا آدَمُ إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى
.
اشكال - خداوند اگر اراده كرده بود كه آدم و حوى در بهشت باشند چرا اولا بملائكه خطاب فرمود
إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
. و ثانيا در بهشت كه جاى توالد و تناسل نيست از كجا شيطان ميدانست كه آدم ذريه پيدا مىكند تا قيامت كه گفت
لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ
و گفت
لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ
. و ثالثا شيطان بعد از رانده شدن و مطرود شدن چرا در بهشت داخل شد و اينها را فريب داد .
جواب - فرق است بين اراده تكوينيه و اراده تشريعيه ، اما اراده تكوينيه اينكه هيچ امرى در عالم واقع نميشود الّا باراده و مشيت حق تعالى
ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوها قائِمَةً عَلى أُصُولِها فَبِإِذْنِ اللَّهِ
حشر آيه 5 ، و در كافى در باب مشيت از حضرت صادق عليه السّلام روايت فرموده كه فرمود
( انّ اللَّه شاء ان لا يسجد ابليس لآدم و لو شاء ان يسجد لسجد و شاء ان يأكل آدم من الشجرة و لو شاء