ان لا يأكل لم يأكل )
و توهم نشود كه اين موجب جبر شود زيرا مشيت اين نحوه تعلق گرفته كه شيطان به اختيار خود سجده نكند و آدم به اختيار از شجره بخورد و كافر به اختيار خود كافر شود و مؤمن و مطيع بالاختيار ايمان آورد و اطاعت كند نه بجبر و انف .
و اما اراده تشريعيه بيان صلاح و فساد عبد است ، صلاح شيطان اين بود كه سجده كند و صلاح آدم اين بود كه نزديك شجره نرود و به اين بيان دفع بسيارى از شبهات مىشود و الّا غرض اصلى از خلقت آدم اين بود كه تا قيامت خلفاء الهيه روى زمين باشند كه سرسلسله آنها آدم ( ع ) و خاتم آنها كه علت غايى بود حضرت بقيّة اللَّه عجل اللَّه تعالى فرجه
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيه 23 ]
قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ ( 23 )
گفتند آدم و حوى پروردگار ما ظلم كرديم ما بجان خود و اگر ما را نيامرزى و ترحم نفرمايى ما ميباشيم از زيانكاران .
قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا
اشاره به چند آيه قبل است كه فرمود
لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ
و مراد ظلم بنفس است كه از فيوضات بهشت و نعم الهيه محروم شدند و مرتكب ترك اولى شدند و از مثل آدمى كه مسجود و معلم ملائكه شد و عالم بعلم اسماء توقع نبود كه بر خلاف صلاح سيّما در منظر ملائكه خود را كوچك كند لذا طلب مغفرت و رحمت كردند و گفتند
وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
و جمله و ترحمنا عطف بتغفر لنا است مدخول لم است يعنى و لم ترحمنا ، و مراد از خسران همان ممنوع شدن از فيوضات و انحطاط رتبه در ارتكاب ترك اولى است ، و مراد از غفران نه غفران از ذنب است