قالَ اخْرُجْ مِنْها
گذشت بعضى مرجع ضمير را بهشت و بعضى سماء و گفتيم درجه و رتبه و منزلت است كه مقام ملائكه است و خروج تنزل است .
مَذْؤُماً مَدْحُوراً
مجرد تنزل رتبه نيست بلكه مورد لعن و طرد و ذمّ و عيب و نقص است
لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ
ظاهر لفظ تبع فعل اختيارى است يعنى به اختيار خود متابعت تو را ميكنند زيرا مكرر گفتهايم شيطان تسلطى ندارد با اين همه دسيسهها كه احدى را مجبور كند و مراد از تابعين شيطان ساير شياطين هستند كه ذريه او باشند و عدّه آنها اكثر از افراد بشر هستند و كفار جن و انس و ارباب ضلالت و معاندين و مخالفين و مبدعين و منكرين ضروريات مذهب و دين و البته عدّه آنها ميتوان گفت هزار برابر عده مؤمنين معتقدين بعقائد حقه است
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ
.
اشكال - خداوند در سوره ق آيه 29 ميفرمايد
يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ
و در اينجا ميفرمايد
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ
.
جواب - جهنم مظهر غضب الهى است از براى او حدى نيست اگر هزار برابر اين كفار هم كفار و شياطين باشد جا دارد و لذا ميگويد هل من مزيد و لكن هر كه وارد آن شود آن قدر جا بر او تنگ مىشود كه قدرت بر حركت ندارد و اين يكى از عقوبات جهنم است كه هر كه را به طرف او سنگ كبريت و شيطان بسته شده
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيه 19 ]
وَ يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلا مِنْ حَيْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ ( 19 )
و اى آدم سكونت پيدا كن تو و جفت تو در بهشت پس بخوريد از هر چه ميخواهيد و نزديك نشويد اين شجره را پس ميباشيد از ظلم كنندگان .
اين آيه شريفه با آيات بعد از آيات مشكله قرآن است و كلمات مفسرين