عند اللَّه من سبعين زنية بذات محرم فى بيت اللَّه الحرام )
و نيز فرمود
( الربا سبعون جزءا ايسره مثل ان ينكح الرجل امّه فى بيت اللَّه الحرام )
و غير اينها .
و ربا دو قسم است : رباء قرضى و معاملى . رباء قرضى عبارت است از اينكه چيزى را بعنوان قرض بدهد و شرط كند كه چيزى زائد بر اين مال به او ردّ كند و فرق نميكند كه آن شيئى زائد از جنس همان عين مقروضه باشد يا شيء ديگر حتّى اگر شرط عملى بشود و لو قرائت يك سوره از قرآن يا يك ذكر از اذكار يا شرط وصفى زائد باشد مثل جيّد و ردىّ ، امّا زياده بدون شرط مانعى ندارد بلكه مستحبّ است و لو دائن هم بداند كه مديون آن زياده را ميدهد و داعى بر دين هم باشد لكن شرط نكند كه مديون ملزم باشد بردّ زائد .
و حرمت ربا مخصوص بگيرنده نيست بلكه دهنده و واسطه و شاهد و كاتب تماما شريك در حرمت هستند بنصّ اخبار ، و طرقى در فقه براى فرار از ربوا ذكر كردهاند باسم حيل ربا كه بهترين آنها اينست كه قبل از قرض آن زائد را دهنده بگيرنده صلح يا هبه كند و شرط كند كه اين مقدار به من قرض بده تا فلان مدّت به تو رد كنم كه قرض شرط صلح باشد و امّا عكس آن كه صلح شرط قرض شود ربا است و حرام است و اين رباء قرضى در همه چيز ميآيد .
و امّا رباء معاملى كه عبارت از مبادله جنس بجنس باشد در خصوص مكيل و موزون است كه بايد جنسين هر دو از حيث مقدار و وزن متساوى باشند كه اگر يكى از آنها زائد بر ديگرى باشد ربا است و حرام است ، ولى در معدود مثل تخم مرغ يا مبادله يك اسكناس صدى به صد اسكناس يك تومانى يا در ذرع و متر مثل پارچه يا زمين يا خانه مانعى ندارد ، و طرق فرار از اين ربا هم بسيار است ، از آن جمله اينكه در طرف نقيصه جنس ديگرى را ضميمه كنند يا در طرفين يا دو معامله بشود مثلا شكر را بيك قيمتى بفروشد و قند را به همان قيمت بخرد كه قند بازاء شكر نباشد
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 63
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٦٣