قاتَلَ مَعَهُ
مقاتله بمعنى فارسى زد و خورد است و مراد مقاتله با كفار و معاندين نبى است كه موضوع مجاهده باشد ، و كلمه معه يعنى بهمراه نبى و كمك آن .
ربّيّون رب بفتح بمعنى پروردگار ، و بضم رب انار ، و بكسر جمع كثير در نصاب ( ربّ بود پروردگار و رب بود جمعى ز خلق ) ربيّون جمع ربّ ، و از حضرت باقر عليه السّلام مرويست كه ده هزار بنا بروايت مجمع و در برهان از عياشى از حضرت صادق عليه السّلام فرمود
( الوف و الوف ) .
كثير تأكيد است يعنى جماعتهاى كثيرى از اتباع انبياء كه همراه آنها در جهاد با كفار مقاتله ميكردند .
فَما وَهَنُوا
و هن شكستگى و سستى بدن است چنانچه در حق زكريا ميفرمايد
قالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي
مريم آيه 4 .
لِما أَصابَهُمْ
اصابة قتل و جراحات كه هر چه از آنها كشته شدند يا مجروح سستى در آنها پيدا نشد .
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
در راه خدا و جهاد قيام كردند ، و اين جمله و جملات بعد تعريض بكسانيست كه در غزوه احد فرار از جنگ نمودند .
وَ ما ضَعُفُوا
ضعف ذهاب قوّة و قدرت است يعنى اظهار ضعف نكردند و بنيروى خود و قوت قلب حمله ميكردند .
وَ مَا اسْتَكانُوا
استكانة بمعنى خضوع است مىگويى
( و انا العبد الذليل الحقير البائس المستكين )
يعنى خاضع و خاشع ، و مراد از اينست كه نسبت بدشمن خضوع نكردند چنانچه خداوند مدح ميفرمايد اصحاب نبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ
الايه فتح آيه 49 ، و نيز ميفرمايد
فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ