چه كنند نظير وظائفى كه بر حاكم و اب و جد و قيم معين شده و اين است معناى و لا يشاءون الا ان يشاء اللَّه و اخبار ظاهره در تفويض بر همين معنى است يعنى اختيار دار ، و كيف كان اين آيه شريفه مربوط بمسئله تفويض نيست چنانچه توهم شده كه دال بر نفى تفويض است ، و بعضى در مقام توجيه بر آمدهاند ، و ما بشرح آيه ميپردازيم :
لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ
از اين جمله استفاده مىشود كه حضرت رسالت در مورد مشركين نظرى داشته يا هدايت آنها را راغب بوده چنانچه منسوب به آن حضرت است
اللهم اهد قومى فانهم لا يعلمون
يا هلاكت آنها را ميخواسته بواسطه ظلمها و اذيتهاى آنها به حضرت و بمسلمين ، خداوند ميفرمايد امر هدايت يا هلاكت مخصوص بخواست تو نيست كسانى از آنها كه قابل هدايت هستند بالاخره بشرف اسلام مشرف ميشوند و خداوند از تقصيرات و ظلمها كه در حق تو و ساير مسلمين كردند گذشت مىكند چنانچه مفاد
أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ
است و كسانى كه قابل هدايت نيستند و بكفر و شرك از دنيا ميروند معذّب به عذاب ابدى ميشوند چنانچه مفاد
أَوْ يُعَذِّبَهُمْ
است .
سپس علّة عذاب آنها را بيان ميفرمايد
فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ
هم ظلم به خود كردند كه ايمان نياوردند ، هم ظلم بپيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كه چه اندازه به او اذيت كردند كه منسوب به آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلم است فرمود
( ما اوذى نبىّ مثل ما اوذيت )
و هم ظلم بمسلمين در قتل و نهب اموال و ساير اذيتها و على اىّ حال مربوط بباب تفويض نيست
( تنبيه )
اخبارى در برهان و غير آن نقل ميكنند در ذيل اين آيه در موضوع ولايت امير المؤمنين عليه السّلام كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ميدانستند عداوت قوم را با على و خوف داشتند از اظهار ولايت ، خداوند ميفرمايد بايد ابلاغ كنى هر كه قبول نمود خداوند ميبخشد