و حضرت صادق عليه السّلام نقل كردهاند لكن ظاهر اينست كه اين نسخ غير از نسخ مصطلح است زيرا لسان آيه آبى از تخصيص و نسخ است چون حسن ذاتى دارد بلكه مراد تخفيف است به اين معنى كانّه ميفرمايد اتقوا اللَّه حق تقاته و ان لم تقدروا فاتقوا اللَّه ما استطعتم .
و شاهد بر اين معنى در حديث سابق از امير المؤمنين عليه السّلام است كه فرمود
( فلمّا نزلت هذه الآية قال الصحابة لا نطيق ذلك فانزل اللَّه تعالى فاتقوا اللَّه ما استطعتم )
و اين خطاب مخصوص بمؤمنين است لذا ميفرمايد
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ
و از اين دو نكته استفاده مىشود يكى آنكه ايمان تنها كافى نيست بلكه تقوى هم لازم است تا رستگار شويد لذا در بسيارى از آيات تقوى را قرين ايمان قرار داده .
ديگر آنكه غير مؤمن و لو اعلى مراتب تقوى را داشته باشد مورث نجات نميشود و لو موجب تخفيف در عذاب باشد .
وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ
اين نهى نهى از موت نيست چون اختيارى نيست بلكه مراد اينست كه بىايمان از دنيا نرويد يعنى بر ايمان ثابت باشيد تا زمان موت كه تعبير از آن بموافات ميكنند زيرا اگر كسى عمر نوح كند و تمام عمر را در ايمان و تقوى بسر برد و در آخر عمر بىايمان از دنيا رود نجاتى ندارد بلكه كليه اعمال او باطل مىشود ، همين نحوى كه ايمان شرط صحت كليه اعمال است موافات هم شرط است .
اشكال - شرط متأخّر معنى ندارد .
جواب - بىايمان رفتن كاشف از اينست كه از ابتداء عمل او صحيح نبوده .
و موافات نداشته و اين شرط متأخر نيست .
و مراد از مسلمون نه اسلام مقابل ايمان است زيرا اسلام بدون ايمان