و در واقع منافق بوده زيرا خلاف ظاهر آيه است و منافق را تعبير بايمان نميكنند بلكه اشدّ كفار است و همچنين بعضى گفتند اين در مورد يهود است كه قبل از بعثت بشارت بآمدن آن حضرت ميدادند و پس از بعثت انكار نمودند اينهم خلاف ظاهر آيه است زيرا يهود ايمان نياوردند بلكه ميگفتند كه ايمان ميآوريم پس از بعثت او .
ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً
ازدياد كفر با توبه مرتد كه مورد بحث بود نميسازد زيرا مرتد اگر توبه كند كفر را نابود مىكند نه آنكه ازدياد كند و اين جمله دلالت دارد كه تا آخر عمر روز بروز كفر او شديدتر مىشود .
لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ
زمان معاينه مرگ است چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ
الاية نساء آيه 22 ، و در حقّ فرعون ميفرمايد
حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ
تا آنجايى كه ميفرمايد
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ
الاية يونس آيه 90 و 91 ، و اخبار هم در اين مورد رسيده كه
( التوبة قبل المعاينة ) .
وَ أُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ
گمراهى اينها اينست كه نه در دسته كفار هستند زيرا برگشتند و نه در دسته مسلمين زيرا توبه نشد يعنى بدون عقيده به هيچ طرفى هستند و همين است معنى گمراهى .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 91 ]
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدى بِهِ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ ( 91 )
محقّقا كسانى كه كافر شدند و بكفر از دنيا رفتند اگر به اندازه سعه ارض طلا داشته باشند و فدى دهند از آنها قبول نخواهد شد و عذاب دردناك براى آنها است