2 - بمعنى ذات الشيء مثل قوله تعالى
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
شورى آيه 9 ، يعنى ( كذاته شيئى ) .
3 - بمعنى التشبيه بين دو چيز در جهتى از جهات مثل قوله تعالى
كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً
بقره آيه 16 ، و در اين آيه ممكن است بمعنى اول باشد يعنى صفة عيسى مثل صفة آدم است ، و ممكن است بمعنى سوم باشد يعنى عيسى عليه السّلام شبيه بآدم عليه السّلام است .
عِنْدَ اللَّهِ
يعنى در دستگاه خلقت و تكوين و قدرت يعنى همين نحوى كه خدا قدرت دارد آدم را بدون پدر و مادر خلق و ايجاد فرمايد قدرت دارد عيسى را بدون پدر خلق كند .
كمثل آدم بعضى توهّم كردند كه كاف در كمثل زائد است چنانچه اين توهّم را در
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
هم كردهاند و نظائر اينها لكن اين توهم فاسد است و حرف زائد در قرآن نيست و معنى اين است كه صفة عيسى در امر خلقت مثل صفة آدم است ، يا قدرت حق در خلقت عيسى مثل قدرت او است در خلقت آدم ، و اين جمله براى رفع توهم نصارى است كه چگونه مىشود عيسى پدر نداشته باشد پس پدرش خدا است . و همين تعجب را يهود در حق آدم نمودند و آدم را پسر خدا دانستند چنانچه در تورات آنها است و از اين جهت گفتند
نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ
مائده آيه 21 .
خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ
يعنى ماده اصلى آدم از خاك بوده و لو مركب از عناصر زيادى است چنانچه ماده اصلى جنّ از آتش است .
ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
امر كن امر تكوينى است يعنى ايجاد به اين معنى كه همين كه مشيت تعلق گرفت بايجاد فيكون موجود مىشود ، و بعبارت ديگر فعل بمعنى اسم مصدرى اثر فعل بمعنى مصدرى است چنانچه قبلا تذكر داديم كه