و مراد از كافرين يهود هستند كه مخالفت با مسيح كردند و نسبتهاى ناروا دادند و در مقام قتل او برآمدند .
و امّا مراد از متابعين بعضى گفتند نصارى هستند كه از هر جهت بر يهود تفوق دارند هم از جهة عدّه و جمعيّت و هم از جهة سلطنت و رياست و هم از جهة مكنت و سروت و هم از جهة قوّت و قدرت لكن اشكالى كه هست اينست كه نصارى و لو بحسب صورت نسبت بمسيح فوق العاده ارادت ميورزند لكن در حقيقت كمال مخالفت را دارند زيرا مسيح را پسر خدا ميدانند و يكى از اقانيم ثلاث ميشمارند و مشرك بخداى مسيح هستند و اين بزرگترين مخالف با مسيح است بعلاوه احكام و دستورات او را بكلّى كنار گذارده و از بين بردند و انجيل واقعى او را دور انداخته و اناجيل اربعه كه مشتمل بر كفريّات و مزخرفات و تناقضات است به او نسبت دادند ، و از اين جهت بعضى گفتند كه مراد از متابعين مسلمين هستند كه ببركت قرآن و فرمايشات نبىّ اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم حضرت مسيح عليه السّلام را پيغمبر اولى العزم ميدانند و معترف ببقاء او در عالم بالا و نزول او در موقع ظهور حضرت بقيّة اللَّه عجّل اللَّه تعالى فرجه و بقاء دين او و احكام او تا زمان بعثت پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلم و اوصياء آن تا زمان حضرت رسالت هستند و تمام جهات تفوّق كه نصارى بر يهود دارند مسلمين هم دارند .
و لكن ممكن است بلكه بعيد نيست و شايد بتوان از ظاهر خود آيه هم استفاده كرد مراد اعمّ از نصارى و مسلمين باشد چه متابعت صورى مثل نصارى يا معنوى مثل مسلمين ، زيرا آيه از زمان خود عيسى را تا قيامت شامل است و اين معنى براى اثبات تفوّق بر يهود اقوى و اظهر است زيرا مجموع نصارى و مسلمين را در مقابل يهود اگر ملاحظه كنيم مىفهميم كه چه اندازه تفوّق دارند .
( تنبيه ) اين آيه يكى از معجزات بزرگ قرآن و پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است از جهت
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 221
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٢٢١