دارند و هم معرفت به خدا و بطوع و رغبت فرمان بردارند .
و اطاعت اعمّ از امتثال است زيرا امتثال نسبت باوامر الهى است و اطاعت نسبت باوامر و نواهى در اتيان بمأمور به و ترك منهىّ عنه است ، و وجوب اطاعت به حكم عقل است زيرا عقل مستقلّ است به اينكه مولاى حقيقى كه خالق و رازق و منعم است بايد او را اطاعت كرد و نبايد مخالفت و معصيت نمود و اطاعت موجب مثوبت است و در معصيت استحقاق عقوبت و اوامر شرعيّه در مورد اطاعت مثل همين آيه و حرمت معصيت ارشادى است يعنى مترتّب نميشود بر آنها جز همان اثر اوامر و نواهى از مثوبت و عقوبت و اعمال مولويّت در آنها نشده كه بر نفس امتثال امر
أَطِيعُوا
هم يك مثوبتى داشته باشد و خود اين امر
أَطِيعُوا
هم اطاعة داشته باشد و الّا تسلسل لازم ميآيد .
و بعبارت سادهتر امر
أَطِيعُوا
مفادش اطاعة اوامر الهى است و شامل خودش نميشود مثل اينكه گفتند كه ( كلّ خبرى كاذب ) شامل خودش نميشود زيرا از وجودش عدم لازم ميآيد چه اگر اين هم كذب باشد پس كلّ اخبار او كذب نيست .
فَإِنْ تَوَلَّوْا
يعنى اگر اعراض كردند و اطاعة خدا و رسول را ننمودند و در مقام مخالفت حق قيام كردند چه بنحو كلّى مثل كفّار يا بنحو جزئى مثل فسّاق كه بعض اوامر الهى را ترك و برخى از نواهى او را مرتكب شدند .
فَإِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْكافِرِينَ
عدم دوستى خدا عبارت از عدم مشمول رحمت است اگر بكلّى ترك اطاعة شد بكلّى رحمت از آنها منقطع مىشود چنانچه كفّار و كسانى كه در حكم كفّار هستند از مخالفين و فرق ضالّه مضلّه بكلّى از رحمت حق دورند و اگر فى الجمله باشد به اندازه مخالفت دور ميشوند .
و از اين جمله استفاده مىشود كه شمول و عدم شمول رحمت دائر مدار اطاعت و مخالفت است چنانچه مفاد بسيارى از آيات است
وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ