بهر دو جايز است تورية موسى و انجيل عيسى من قبل يعنى قبل از تنزيل الكتاب و چون مضاف اليه محذوف است مبنى است .
هُدىً لِلنَّاسِ
ممكن است حال باشد براى تورية و انجيل ، و ممكن است خبر باشد براى مبتداى محذوف يعنى هما ( تورية و انجيل ) و ممكن است حال باشد براى كتاب و تورية و انجيل كه هر سه هدايت كنندهاند و اين اظهر است .
وَ أَنْزَلَ الْفُرْقانَ
فارق بين حق و باطل .
( سؤال ) مراد از فرقان همين قرآن است و مراد از كتاب هم همين قرآن پس وجه تكرار چيست ؟
( جواب ) آنكه قرآن نسبت بتورات و انجيل يك ما به الاشتراكى دارد و يك ما به الامتياز . امّا ما به الاشتراك تمام از جانب خداوند نازل شده بر انبياء مرسل براى هدايت بشر به راه سعادت و نجات از مهالك كه جملات قبل در بيان اين جهت است . و امّا ما به الامتياز قرآن چون معجزه است و بنحو اعجاز نازل شده و اثبات حقّانيّت پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بلكه همه انبياء و كتب آنها را و هر چه قرآن مشتمل بر آن است مىكند و بطلان هر چه مخالف آنها است بخلاف تورية و انجيل كه جنبه معجزيّت ندارد بلكه اثبات اينكه از جانب حقّ است موقوف بر ثبوت نبوّت موسى و عيسى عليه السّلام است عكس قرآن و جنبه فرقانيّت ندارند ، لذا اين جمله براى اين جهت ذكر شده و اللَّه العالم .
( سؤال ) در سوره انبياء آيه 49 ميفرمايد
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ
و اين منافى با اين بيان است ؟
( جواب ) معلوم نيست فرقان صفت تورية باشد فقط مجاهد گفته مراد تورية است و بعضى گفتند مراد برهان است و بعضى گفتند مراد شكاف دريا است و تمام اينها تفسير برأى است و خبرى در اين باب نديدم . لكن ظاهر عطف در آيه اينست كه