از روى سخريه و استهزاء بجاى آنچه مأمور شده بودند بگويند از آنها صادر شده بدليل قسمت آخر آيه كه
بِما كانُوا يَفْسُقُونَ
باشد زيرا فسق در بسيارى از آيات شريفه پس كفر اطلاق شده چنانچه در حق شيطان فرموده
فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ
« 1 » و اين غير عصيان است كه در حق آدم ميفرمايد
وَ عَصى آدَمُ رَبَّهُ
« 2 » كه بر ترك اولى هم اطلاق مىشود ، و چنانچه در سوره سجده ميفرمايد
أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ
« 3 » كه فاسق را مقابل مؤمن قرار داده و بعد ميفرمايد
وَ أَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْواهُمُ النَّارُ كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها أُعِيدُوا فِيها وَ قِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذابَ النَّارِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ
« 4 » كه البته مكذّب عذاب و معاد كافر است ، و غير اينها از آيات ديگر .
و رجز بمعنى عذاب است و در بعضى از تفاسير است كه مراد از رجز آسمانى طاعون بوده كه در قسمتى از روز صد و بيست هزار از آنها را هلاك نمود ، و سماء بمعنى طرف بالا است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 60 ]
وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ ( 60 )
( و ياد كنيد زمانى را كه موسى براى قومش طلب آب نمود ، پس گفتيم با عصايت به سنگ بزن ، پس دوازده چشمه آب از آن سنگ جارى شد كه هر
هامش
( 1 ) - سوره كهف آيه 48
( 2 ) - سوره طه آيه 119
( 3 ) - سورة السجدة آيه 17 و 20
( 4 ) - سورة السجدة آيه 17 و 20