كنيد نظير آيه كه بعد از دو آيه ديگر ميفرمايد
فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ
.
وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ
فتنه در لغت و در آيات شريفه قرآن بر معناى بسيارى اطلاق شده مانند اختبار ، ضلالت ، كفر ، فضيحت ، محنت ، جنون ، عبرت عذاب ، مال و اولاد ، افساد و اختلاف در رأى و قتال و غير اينها و در اين آيه بمعنى افساد و افتتان است يعنى در فتنه انداختن است كه بضلالت و كفر و عذاب و اختلاف كشانيدن مردم باشد چنانچه كفار و مشركين مكّه بعد از هجرت حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نسبت بمؤمنين رفتار مينمودند ، و اين جمله بمنزله علت براى حكم جهاد و دفع دخل است كه اگر كسى اشكال كند حكم جهاد بر خلاف حكمت و ميزان عقل است زيرا عقل سليم از آدمكشى ابا دارد ، و اسلام دين زور و شمشير است و پيشرفت او بشمشير بوده چنانچه دشمنان اسلام بويژه نصارى اين اشكال را با آب و تاب بسيار ذكر ميكنند .
و جواب از اين اشكال اينست كه شارع دين بمنزله طبيب حاذقى است كه هدف او معالجه امراض مردم است هر گاه عضوى از اعضاء بدن انسان به مرض مبتلا شود آن طبيب اولا در مقام معالجه بر ميآيد و اگر قابل معالجه نباشد در صورتى كه بساير اعضاء سرايت نكند و لطمهء نزند آن را به حال خود ميگذارد مثل اينكه فلج يا كورى و كرى و نحو اينها باشد و اگر بساير اعضاء سرايت مىكند و موجب هلاكت آنها مىگردد ناچار آن را قطع مىكند زيرا فاسد شدن تمام اعضاء بدتر و سختتر از قطع نمودن عضوى از آنهاست .
اسلام نيز كه براى معالجه و شفاى كليه امراض روحى از شرك و كفر و ضلالت و اخلاق رذيله و اعمال سيئه آمده اولا در مقام راهنمايى و هدايت جميع مردم بر ميآيد چنانچه در جمله
هُدىً لِلنَّاسِ
گذشت و اگر قابل هدايت و معالجه