و از حضرت هادى عليه السّلام روايت شده كه فرمود : «
ان اللَّه يغضب على من لا يقبل رخصه » « 1 »
مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ
تعبير به « من » تبعيضيه براى اينست كه خوردن همه طيبات بلكه رسيدن به همه آنها مقدور نيست يعنى هر مقدار كه مايل باشيد و در دسترس شما گذارده شود ، و تعبير به طيبات در اينجا براى تعريض بر نهى از خبائث نيست زيرا مقام مناسبت ندارد بلكه در مقام امتنان و تفضل است كه مىفرمايد مأكولات شما را مطابق حكمت و مصلحت ، طيّب و پاكيزه قرار داديم تا از آنها لذت ببريد و ملايم طبع شما باشد و موجب شود كه منعم خود را سپاسگزار باشيد و تعبير به « رزقناكم » نيز براى اظهار تلطف و ازدياد شكر است زيرا با اين تعبير مخاطب بى درنگ متوجه منعم مىشود بر خلاف « رزقتم » كه اين خصوصيات را ندارد و اين جمله بمنزله بيان علّت براى جمله بعد است كه و اشكروا باشد .
وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ
شكر منعم به حكم عقل لازم و واجب است و بنص آيه شريفه
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ
« 2 » موجب مزيد نعمت مىشود و براى شكر اقسامى است :
1 - شكر قلبى به اين معنى كه قلبا معتقد باشد كه همه نعم از جانب حق و مستند به اوست و باسباب ظاهريه از مال و جاه ، علم و قدرت ، مقام و منصب ، رئيس و مشترى و ساير وسائل مستند نداند و مثل اكثر مردم نباشد كه به زبان اظهار كنند كه همه نعمتها مستند به حق است ولى در باطن مستند به اين امور بدانند و چون موقع آزمايش پيش آيد و مانند قارون به او گفته شود (
أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ
)
هامش
( 1 ) - سفينة البحار ص 517
( 2 ) - سوره ابراهيم آيه 7