وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً
. . . وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً
. « 1 »
مؤلف : و هست خداى تعالى توانا بر احداث هرچه خواهد ، غالب بر همهء اشيا ، قوى است در ملك سلطنت و عزيز در قهر و انتقام .
علّامه شعرانى : هيچيك از جنگها چنان خطرناك نبود براى اهل اسلام كه غزوهء خندق و هيچيك بدين سهلى انجام نيافت ؛ خطرناك از آن جهت بود كه كفّار از قبايل بسيار فراهم گشته و شمارهء آنان هم بسيار بود و مسلمانان زن و كودكان را در مواضع امن و قلعههاى بيرون شهر بردند و خندق كندند ، و سهل پايان يافت ؛ براى آنكه باد سخت ورزيد و ملائكه در كفّار تفرقه افكندند و كفّار خود بىآنكه فايده برند ، متفرّق گشتند .
و گويند : حصار آنان بيست روز طول كشيد . و اردوگاه لشكر اسلام در مغرب مدينه بود ، نزديك جايى كه ايستگاه خط آهن ساختهاند . و كفّار در اطراف احد بودند . « 2 »
فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِيقاً
. « 3 »
مؤلف : و رسول صلّى اللّه عليه و آله فرموده بود تا هركسى كه موى برآورده باشد ، او را بكشند ؛ أعني موى عانه ، آنگه بفرمود تا مالهاى ايشان بياوردند و قسمت كردند ، سوار را دو سهم و پياده را يك سهم و خمسى از آن بيرون كردند و رسول صلّى اللّه عليه و آله بر مستحقّان خمس قسمت كرد .
علّامه شعرانى : در كارهاى مردم كه با زندگى اجتماعى مربوط است ، عهد شكستن زيانآورترين گناه است . چه كار زشتتر از آنكه كسى عهد بندد به صداقت و امانت و در خانهء انسان نشينند و شبانه دزد را به خانه او راه دهد . و يهود بنى قريظه كه
هامش
( 1 ) . احزاب ( 33 ) آيهء 25 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 305 .
( 3 ) . احزاب ( 32 ) آيهء 26 .