سورهء مبارك سبأ
يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ
. « 1 »
مؤلف : و آنچه به آسمان شود از ارواح و اعمال خلايق و فرشتگان .
علّامه شعرانى : ارواح به آسمان شوند . مراد از آسمان ، عالم روحانى غير مرئى است ؛ چون نسبت به عالم جسمانى از جهت رتبه بالاتر است ، به تشبيه آن را آسمان گويند ، مانند قوله تعالى
لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ
« 2 » . و حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام به زنديقى گفت : شما مىگوييد آسمان خراب است . يعنى عالم مجرّدات ، پس نبايد تعجّب كرد از آنكه روايت كنند ارواح مؤمنان در وادى السّلام است و منافات ندارد با آنكه به عالم روحانى بالا رود ؛ چون نسبت مجرّد به همهء مكانها مساوى است ، مانند روح بشر در بدن او كه در همهجا هست و تعلّق به بعض جوارح مقدّم بر بعض ديگر ، مثلا در قلب يا دماغ مقدّم بر دست و پا و چشم . « 3 »
لا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ وَ لا أَصْغَرُ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرُ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ
. « 4 »
مؤلف : دور نشود از علم او ؛ يعنى پوشيده نگردد از او همسنگ مورچهء خورد يا به
هامش
( 1 ) . سبأ ( 34 ) آيهء 2 .
( 2 ) . اعراب ( 7 ) آيهء 40 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 382 .
( 4 ) . سبأ ( 34 ) آيهء 3 .