و تواريخ معلوم است . و شياطين آنها كه با ملأ اعلى مربوط بودند ، در آشفتگى اوضاع آسمان و تناثر نجوم از شنيدن اخبار ملائكه بازماندند ، چنانكه در پاره حالات اضطراب كه قوّهء متخيّله مشوّش است ، انسان خواب صادق نمىبيند . « 1 »
فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهاباً رَصَداً
. « 2 »
مؤلف : اكنون چون مىخواهيم تا چنان كنيم شهابى و ستارهاى از آتش ما را منع كند .
علّامه شعرانى : در قرآن ذكر آن نيامده است كه جنّيان به شهاب كشته مىشوند ، بلكه ممنوع مىگردند و مردم به قياس و تخمين خود مىگويند ؛ چون مىبينند خود به آتش مىسوزند و مىميرند ، گمان كردند جنّيان نيز مىميرند .
و حقّ آن است كه ما از احوال آنان هيچ نمىدانيم . جز آنكه خداوند در قرآن فرمود . از جمله اين امور است : شيطان از طائفهء جنّ بود . جنّيان از معبودان عرب بودند . براى عبادت خلق شدند . خلقت آنها از آتش است . خدمت سليمان مىكردند در بنا و غوّاصى و از لشكر او بودند . نزد پيغمبر آمدند و قرآن شنيدند ، از آوردن مانند آن عاجزند . در آخرت معذّب مىشوند . و از شرّ آنان بايد پناه به خدا برد . و از ساير احوال آنان در تزويج و تناسل و مردن و احكام و قواعد و امثال آن هيچ نمىدانيم . « 3 »
مؤلف : و از بلخى و زهرى نقل است كه شهب پيش از زمان حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله بودند و لكن مانع جنّ نبود ؛ چون آن حضرت مبعوث شد ، بيشتر گشتند و مانع صعود ايشان شدند .
علّامه شعرانى : پيش از زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در عرب ، جماعتى كهنه بودند كه براى مردم پيشگويى مىكردند و گاهى در ميان سخنان واهى اخبارى موافق واقع مىدادند ، مانند جوكيان هندى ؛ چنانكه بعض كهنه خبر از بعثت حضرت خاتم انبيا صلّى اللّه عليه و آله دادند و اين
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 11 ، ص 288 .
( 2 ) . جنّ ( 72 ) آيهء 9 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 11 ، ص 288 .