سورهء مبارك نجم
وَ النَّجْمِ إِذا هَوى
. « 1 »
مؤلف : از ابن عبّاس مروى است كه مراد به نجم ثريّاست كه نزد طلوع صبح رو به غروب مىرود .
مرحوم شعرانى : در فصل پاييز كه خورشيد در عقرب باشد ، اتّفاق افتد نه هميشه . « 2 »
مؤلف : مفسّران خلاف كردند در آنكه مراد به اين نجم چيست ؟ عبد اللّه عبّاس گفت : مراد به نجم ثريّاست و اين اسمى است علم ثريّا را با آنكه لام تعريف در اوست و لفظ واحد است ، و ثريّا نام هفت ستاره است ، شش روشن و يكى تاريك ، چنانكه مردمان روشنايى چشم بدان امتحان كنند . و منه قول الشاعر :
إذ شالت الجوزاء و النّجم طالع * فكلّ مخاضات الفرات معابر
علّامه شعرانى : شول بالا آمدن است و نجم كه ثريّاست ، از ثور است ، و هرگاه صبح پيش از طلوع آفتاب كه به مشرق نگاه كنيم ، بينيم ثريّا طلوع كرده است و پس از او ستارههاى جوزا از مشرق برآيد و پس از آن هوا روشن شود و خورشيد طلوع كند ، علامت آن است كه خورشيد در برج سرطان است و اوّل تابستان .
و آنكه از علم نجوم آگاه باشد ، اين معنى را نيك دريابد . و شاعر گويد : چون جوزا
هامش
( 1 ) . نجم ( 53 ) آيهء 1 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 9 ، ص 68 .