برگردد ؛ چون در آيه پيشين فرمود : اگر خداى خواهد به جاى شما مردم ، ملائكه را در زمين ساكن گرداند ، در اين آيه فرمود : ظهور ملائكه در زمين علامت قيامت است ؛ چنانكه در بعض آيات ديگر نيز ظهور ملائكه را مرادف قيامت فرموده است . « 1 »
يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَكْوابٍ
. « 2 »
مؤلف : بر ايشان مىگردانند در بهشت صحيفهاى زرّين - واحدها صفحة - ( و أكواب ) جمع كوب و آن كوزهاى باشد كه آن را دسته و جرّه نباشد .
علّامه شعرانى : در برهان گويد : جرّه به فتح اوّل و ثانى مشدّد ، خمچه و سبورا گويند . امّا در اين عبارت به معنى ديگر است كه در برهان نيامده و احتمال دارد به معنى گوشه باشد ؛ يعنى تيزى كه بر دهانهء بعض ظروف گذارند تا مايع از آن آسان بريزد . و فرّاء گفته است : كوب كوزهاى است دهانهء آن مدوّر بىگوشه . « 3 »
وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ
. « 4 »
مؤلف : يعنى در بهشت باشد آنچه ميل كند آن را نفسها از انواع نعم مشروبه و مطعومه و مشمومه و ملبوسه و غير آن و آنچه متلذّذ شود چشمها به نظر كردن در آن .
علّامه شعرانى : شهوت نفس و لذّت چشم در اين جهان براى رفع نياز يا دفع الم است و در آن جهان لذّت خالص است بىآميزش ؛ مثلا شهوت به غذا و آب براى حاجت اعضاست و بدل ما يتحلّل و شهوت وقاع براى بقاى نوع ، و لذّت آب و سبزه و صفاى آن براى رغبت در آباد كردن زمين ، و بسيار شدن محصول ، و شهوت جمع مال
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 8 ، ص 258 .
( 2 ) . زخرف ( 43 ) آيهء 71 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 10 ، ص 101 .
( 4 ) . زخرف ( 43 ) آيهء 71 .