در آن استعمال نشده الّا نادر ، بلكه آنچه توهّم عموم در آن مىشود خاصّ است به عدّهاى كه محلّ نظر گوينده است و مورد فهم مخاطب و قابل اثبات حكم بر آنها ، چنانكه گويى : همهء مردم به زيارت من آمدند ، يعنى آنها كه آشنا بودند ،
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
« 1 » ؛ يعنى علماى علم الهى نه موسيقىدانان . « 2 »
وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ
. « 3 »
مؤلف : و جامهها كه پوشند ايشان در بهشت ، ابريشم خالص است . در حديث آمده كه هركه در دنيا حرير پوشد ، در آخرت حرير نپوشد . مراد مردان امّتند كه لبس حرير بر ايشان حرام است و طلا هم مثل اين است و چون حقّ سبحانه ابريشم و طلا بر رجال امّت حرام كرده است ، پس در اين آيه به جهت تسليت ايشان بر صبر اجتناب از آن و تشويق ايشان در امر آخرت اخبار مىنمايد كه حلى و لباس ايشان در آخرت طلا و ابريشم است .
علّامه شعرانى : جامهء تن كه عذاب روح باشد ، از همهء عذابها سختتر است و عذاب آخرت را بهتر مجسّم مىكند ؛ چون طعام و شراب و ساير امور به تناوب است و سوزش هرچه به تن نزديكتر باشد ، عذاب شديدتر است . و همچنين جامهء آسايش از ساير نعم به آسايش اخروى را ممثّل مىسازد ؛ زيرا كه راحت و عذاب اين دو گونه لباس مستمر باشد و جدا كردن از خود يا دور شدن از آن ممكن نيست . « 4 »
وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذِي جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ
. « 5 »
مؤلف : عن ابن عبّاس و قتادة و سعيد بن جبير قالوا : إن كراء دور مكّة و بيعها حرام .
هامش
( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 28 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 8 ، ص 83 .
( 3 ) . حجّ ( 22 ) آيهء 23 .
( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 149 .
( 5 ) . حجّ ( 22 ) آيهء 25 .