مرحوم شعرانى : ابو سعيد خدرى و امثال وى به روايت اين احاديث به ما فهماندند كه نشانهء قبر و عذاب برزخ در عالم ديگر حقّ است ، اگرچه محسوس نباشد ؛ زيرا كه نود و نه اژدها در اين قبر عالم محسوس نمىگنجد و گوشت بدن يك تن در حسّ آن قدر نيست كه اين عدّه را تا روز قيامت كافى باشد و از گوشت محسوس تا يك سال از مؤمن و كافر هيچ نمىماند . پس صحابهء رسول صلّى اللّه عليه و آله اين معانى را كه ما از عالم برزخ دانسته و تعقّل كردهايم ، آنها نيز معترف بودند و آن گوشت كه تا قيامت مىماند و اژدهاها از آن مىخورند ، غير گوشت محسوس است و در گوشت محسوس فرق ميان مؤمن و كافر نيست . « 1 »
وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى
. « 2 »
علّامه شعرانى : از اين آيه معلوم مىگردد اوضاع آخرت نتيجهء اوضاع دنياست ؛ آنچه در اينجا كامن است ، در آنجا بروز مىكند و آنچه اينجا بارز است ، آنجا كامن مىشود . كارهاى باطنى اينجا در آخرت ظاهر مىگردد . و همچنين كلّيهء صفات انسانى اگر شرّ است ، به صورت شر و اگر خير است ، به صورت نيكو درمىآيد . « 3 »
وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ
. « 4 »
مؤلف : [ حديثى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند كه ] چون اين آيه فرود آمد ، حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله تكيهزده بود ، راست بنشست و فرمود : « من لم يتعزّز بعزّ اللّه تقطّعت نفسه حسرات على الدنيا ، و من ينبع بصره ما في أيدى الناس يطل حزنه و لا يشفى غيظه ، و من لم ير للّه عليه نعمة إلّا في مطعمه و مشربه نقص عمله و دنا عذابه » ؛ يعنى : هركه به
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 498 .
( 2 ) . طه ( 20 ) آيهء 126 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 38 .
( 4 ) . طه ( 20 ) آيهء 131 .