علّامه شعرانى : اين نيز از ادلّهء واضحى است كه بشر را به خداوند هدايت كرد .
چون وقتى بينيم عمل چيزى بيش از اندازهء فكر اوست ، دانيم خلقش به تدبير حكيمى است دانا . مرغ را هدايت كرد به تخم نهادن و آن را در زير پر گرفتن تا جوجه درآيد و محبّت جوجگان در دلش افكند تا آنها را بپرورد و غمخوارى كند و از آفت محفوظ دارد و ديگر حيوانات همچنين . و زنبورعسل را الهام داد به خانه ساختن و عسل نهادن . بالجمله ، همهء موجودات را به مصالح خود هدايت فرمود . « 1 »
علّامه شعرانى : در تورات است كه موسى عليه السّلام با خدا گفت كه چون بنى اسرائيل از من بپرسند نام آنكه تو را فرستاد ، چيست ؟ ، در پاسخ آنان چه بگويم ؟ فرمود :
« اهيا اشراهيا » و اين كلام در بعض احاديث و ادعيهء ما آمده است . يعنى هستم كسى كه هستم .
و خداوند در آيهء 14 فرمود :
أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا
. و به همان معنى ، يهوه نيز در وحى موسى عليه السّلام مذكور است ؛ يعنى هست . پس هستى مطلق كه او را هست ، توان ناميد خداست و بس و ديگرى را نتوان هست گفت . و پارسايان يهود فعلا چنان اين نام را بزرگ مىدارند كه زبان مخلوق را لايق تفوّه به آن نمىدانند و هرگز لفظ يهوه را كه علم خاصّ خدا و به معنى هستى مطلق است ، به زبان نمىآورند .
بارى ، چنين معنى دقيق در وحى موسى عليه السّلام دليل صحّت نبوّت اوست . و موسى عليه السّلام نزديك هزار سال پيش از افلاطون مىزيست . « 2 »
علّامه شعرانى : و باز دربارهء گفتوگوى موسى عليه السّلام با فرعون مىفرمايد اين كلام :
رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
. و با كمال فصاحت و موافقت با علوم و تجارب حكما ، دليل قوى است بر توحيد خدا و رسالت خاتم انبيا صلّى اللّه عليه و آله و شرح آن كتابها مىخواهد . با اينحال ، در تورات در ضمن سؤال و جواب حضرت موسى عليه السّلام
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 466 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 5 ، ص 492 - 493 .