علّامه شعرانى : قول صحيح آن است كه ممكنات همچنانكه در حدوث محتاج به علّت هستند و بايد خداوند تعالى آنها را ايجاد كند ، در بقا هم محتاج به علّتند ؛ چنانكه اگر به فرض محال تصور كنيم واجب الوجود نيست همه چيز نابود مىشود و ممكن پس از وجود از خالق خود بىنياز نيست ؛ چنانكه اگر چراغ نباشد ، روشنايى آن باقى نمىماند . و اين بقا و استمرار كه ما در موجودات مىبينيم ، به علّت آن است كه خالق آن باقى است و خواسته ممكنات باقى مانند . « 1 »
وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ
. « 2 »
مؤلف : و براى آن زنان را گفت رها كنيم آنجا تا كسانى باشند كه ايشان را خدمت كنند و ايشان از شرّ ايشان ايمن باشند كه زنان را شوكت كارزار نباشد .
علّامه شعرانى : از قديمترين امم كه تاريخ آنان را مىدانيم ، زنان را شغل ديگر بوده است و مردان را شغل ديگر ، و سياست و جنگ و امور عامّهء مردم پيوسته به دست مردان بود نه زنان . و استمرار اين قاعده دليل آن است كه حكمى است طبيعى و تغييرپذير نيست ، مگر در قبائل بدوى و وحشى كه فساد و صلاح عادات و رسوم در زندگى آنان تأثيرى ندارد . « 3 »
مؤلف : قوم فرعون بنى اسرائيل را بنده گرفته بودند ، ايشان را كارهاى گران فرمودندى ، چون سنگ كندن از كوه و نقل كردن و بناى كوشكها و سراها كردن و انواع حرف صناعات از گليگرى و آهنگرى و درودگرى و خشتزدن ، و آنكس كه نتوانستى كردن و ضعيف بودى ، او را ضريبه برنهاده بودندى كه در ماه و در روز بدادى ، و اگر تأخير كردى و ندادى ، او را بزدندى و بازداشتندى و
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 5 ، ص 248 .
( 2 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 127 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 5 ، ص 254 .