وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً * إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
. « 1 »
علّامه شعرانى : اتّفقوا على كتابة « لشاي » هنا بزيادة ألف بين الشين و الياء و فند بعض أهل الحديث و استهزى بهذا الرسم و الالتزام بحفظه و ذلك لقلّة التدبّر ؛ لأنّه يجب حفظ كلّ ما أمر اللّه تعالى برجوع الناس إليه و العمل به إلى يوم القيامة كما يجب حفظ عرفة و منى و جمرة العقبة و الروضة الشريفة و قبور الأئمة عليهم السّلام لأمر الناس بزيارتها و حفظ الأحاديث للتمسّك بها ، كذلك يجب حفظ القرآن و كلّ شيء منه حتّى يحتجّ به الناس مطمئنّا به إلى يوم القيامة . « 2 »
مؤلف : يهود مدينه سؤالات سهگانهء سورهء اسراء را از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پرسيدند و چون حضرت بدون وحى نمىتوانست جواب بدهد ، به گمان اينكه جبرئيل امروز يا فردا بيايد و از او سؤال كند ، فرمود : فردا بياييد تا شما را خبر دهم و نگفت إن شاء اللّه .
پانزده روز يا كمتر و يا بيشتر وحى نيامد و قريش طعنه زدند كه خداوند پيامبرش را واگذاشت و دل دشمن را به دست آورد ، آنگاه با اين آيه بر وجه تأديب و ندب پيغمبر خود را نهى كرد كه چيزى را بدون قيد به مشيّت پروردگار مطرح نمايد .
علّامه شعرانى : اين روايت را محمّد بن اسحاق در سيره آورده است ، امّا از چند جهت ضعيف است : يكى آنكه قصّهء اصحاب كهف در ميان نصارى معروف بود و يهود از آن خبر نداشتند و نسبت سؤال به يهود سهو است . همچنين سؤال از روح از يهود بسيار بعيد مىنمايد . ديگر آنكه خداوند در قرآن فرمود :
يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ
« 3 » و
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ
« 4 » به صيغهء مستقبل ، يعنى پس از اين سؤال خواهند كرد و فرمود :
سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رابِعُهُمْ
« 5 » ؛ يعنى پس از اين خواهند گفت :
هامش
( 1 ) . كهف ( 18 ) آيهء 23 و 24 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 6 ، ص 458 .
( 3 ) . كهف ( 18 ) آيهء 83 .
( 4 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 85 .
( 5 ) . كهف ( 18 ) آيهء 22 .