وَ إِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً
. « 1 »
علّامه شعرانى : قال الجصّاص : تدلّ الآية على صدق الصعيد على التراب الذي يستحيل إليه ما على الأرض من الحيوان و النبات ، فيصح التيمم عليه . و يستدلّ به على طهارة النجاسة بالاستحالة . « 2 »
أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً
. « 3 »
مؤلف : ارباب تفاسير و تواريخ نقل مىكنند كه قضيّهء اصحاب كهف در عصر دقيانوس اتّفاق افتاده است .
علّامه شعرانى : دقيانوس امپراتور روم است و دار الملك او شهر روميّه بود در ايطاليا پيش از آنكه به قسطنطنيه منتقل گردد و شهر افسوس در آسياى صغير است .
در آنهنگام از كشور روم بود و در اين عهد ، دهى از بلاد عثمانى است موسوم به اياسلوغ دقيانوس . موافق تاريخ اروپاييان از 249 تا 251 پس از ميلاد ، امپراتور بود و بر مسيحيان سخت مىگرفت و قتلعام مىكرد ؛ چون روميان بتپرست بودند تا به عهد قسطنطين و او از 3006 تا 337 پادشاهى مىكرد ، به عيسى عليه السّلام ايمان آورد و دين او را دين رسمى قرار داد . مسيحيان گويند : اين هفت تن اصحاب كهف در زمان شكنجه خفتند و در زمان آزادى دين بيدار شدند و جهان را به كام خويش ديدند و در شهر افسوس خوابگاه آنان را معبدى ساختند . در عهد بسيار قديم هم در اين شهر معبد بتپرستان بود كه هفتصد سال پيش از اصحاب كهف خراب كردند . گويند : اصل حكايت به زبان سريانى بوده ، به لاتينى ترجمه كرده و از حبشه تا اسكانديناوى مشهور بود . « 4 »
هامش
( 1 ) . كهف ( 18 ) آيهء 8 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 6 ، ص 450 .
( 3 ) . كهف ( 18 ) آيهء 9 .
( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 5 ، ص 330 .