اختلاف حرارت و برودت هوا پديد آمده است ، بايد عضو آفتزده را با پشم بپوشد و به پنبه سود ندارد . از اين جهت خداوند براى حفظ پشم را ذكر كرد و غير پشم آن فائده را ندارد . نيز آن اكنان و منزلگاه و سايبان كه در كوه است ، به دست قدرت آفريده شده است ، در دلالت بر حكمت او واضحتر است از خانه كه انسان در زمين سهل به دست خود مىسازد . « 1 »
الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ
. « 2 »
مؤلف : عبد اللّه عبّاس گفت و مقاتل و ابن زيد اين زيادت عذاب پنج جوى باشد از مس گداخته ، چون آتش از زير عرش بيرون مىآيد .
علّامه شعرانى : چون دوزخ عذاب آن از عالم آخرت است به اعتبار آن ملأ اعلايش گويند ، چنانكه در آيهء كريمه است :
بِالْمَلَإِ الْأَعْلى إِذْ يَخْتَصِمُونَ
. « 3 » و عرش در اينجا تعبير از عرش روحانى و ملأ اعلاست براى تعظيم عذاب و سوزش آن ، نه براى تشريف و تكريم . و اينكه در روايت آمده است بهشت در زير عرش است و دوزخ در زير درياها و قعر زمين ، در مقام توهين و پستى دوزخ است كه راه فرار نيست ، و گرنه هرچه در زير طبقهء هفتم باشد هم مبدأ آن از عرش رحمان است و ترى آب قعر زمين از باران آسمان . « 4 »
تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ
. « 5 »
مؤلف : أي بيانا لكلّ أمر مشكل و معناه ليبيّن كلّ شيء يحتاج إليه من أمور الشرع
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 132 .
( 2 ) . نحل ( 16 ) آيهء 88 .
( 3 ) . ص ( 38 ) آيهء 69 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 135 .
( 5 ) . نحل ( 16 ) آيهء 89 .