علّامه شعرانى : و يدلّ هذه الآية على كون العبد محجورا عن التصرّف و إن قلنا بملكه فلا يصحّ منه عقد النكاح لنفسه و لغيره و البيع و الوكالة و اليمين و العهد إلّا أن يثبت شيء بدليل كالطلاق و ذلك لأن قوله تعالى :
لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ
ليس قيدا احترازيّا ، بل هو تأكيد ؛ إذ ليس العبد على قسمين عبد يقدر و عبد لا يقدر . « 1 »
وَ سَرابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ
. « 2 »
مؤلف : عطاى خراسانى گفت : قرآن بر حسب عادت و آلت عرب آمد ، نبينى كه خدا گفت
مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً
« 3 » ؛ و آنچه براى ما در زمين سهل پديد كرد ، بيشتر و بهتر است ، و ليكن ايشان اصحاب جبالند و زمين ايشان كوهستان است . همچنان گفت :
وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها
« 4 » ؛ و آنچه براى ما پديد كرد از ابريشم و خزّ و قز و قطن و كتان بيشتر و بهتر است ، و ليكن ايشان اهل باديهاند و ايشان را چهارپاى باشد و اثاث ايشان بيشتر از موى چهارپايان بود . و همچنين گفت :
تَقِيكُمُ الْحَرَّ
« 5 » و آنچه سرما بازدارد ، بهتر بايد ، و ليكن بلاد ايشان گرمسير است براى آن منّت كه نهاد به بازداشت گرما نهاد . كذلك قوله :
مِنْ جِبالٍ فِيها مِنْ بَرَدٍ
« 6 » ؛ و اين ثلج و برف كه ما را باشد ، بيش از آن و به از آن و بىآفتتر از آن است ، و ليكن در بلاد ايشان نباشند و نشناسند آن را . اين جواب طاعنى است اگر به اين چيزها بر قرآن طعن زند .
علّامه شعرانى : آن حكمت كه در پشم و كرك هست و آن عجائب كه در خلقت آن براى پوشش جانوران تعبيه شده است ، در ابريشم و كتان و پنبه حاصل نمىشود و از اين جهت براى نگاهدارى حيوان خداوند پشم آفريد نه پنبه . انسان هم كه مرضش از
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 6 ، ص 374 .
( 2 ) . نحل ( 16 ) آيهء 81 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . همان ، آيهء 80 .
( 5 ) . همان ، آيهء 81 .
( 6 ) . نور آيهء 43 .