باختلاف الثمار و يبقى ثمر النخل من أوّل ظهور الطلع إلى الصرام ستّة أشهر . « 1 »
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ
. « 2 »
مؤلف : و از نعمتهاى او بر شما آن است كه مسخّر كرد شما را كشتى تا در دريا مىرود به فرمان او .
علّامه شعرانى : عوامّ و بعضى متكلّمين گويند : تسخير كشتى براى انسان دليل وجود پروردگار نيست ؛ چون هرچه سبب طبيعى دارد ، به نظر آنان متعلّق به سبب طبيعى است و احتياج به خداوند ندارد . نعوذ باللّه . و گويند : خلق آسمان و زمين و فرستادن باران از آسمان را توان دليل بر خالق گرفت ، امّا حركت كشتى در دريا ، خود ما كشتى ساختيم و خود پارو مىزنيم و باد آن را مىبرد . و در جواب گوييم :
هرچيز كه سبب طبيعى دارد ، باز مخلوق خداست و به ارادهء او كه آن اسباب را آماده كرده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 6 ، ص 312 .
( 2 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 32 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 29 .