سورهء مبارك ابراهيم
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ
. « 1 »
مؤلف : و خداى اضلال آن كند و وجوه آن بگفتيم از خذلان و تخليه و حكم و تسميه و حرمان ثواب و منع از طريق بهشت و اهلاك .
علّامه شعرانى : چون اگر خداوند مردم را گمراه كند ، جبر لازم آيد و آن ظلم است .
پس بايد تأويل كرد به اينكه خداوند گروهى اشقيا را به حال خود رها كند و واگذارد يا به غير اين تأويل ؛ مثلا حكم كند كه آنها گمراه هستند ، چون باب افعال به معنى حكم كردن و تسميه هم آمده است . « 2 »
مؤلف : ابو سعيد خدرى روايت كند كه ما با پيغمبر بوديم در جنازهاى ، گفت : أيّها الناس ! بدانيد كه اين امّت را ابتلا كنند در گور ، چون مرد را در گور نهند و قوم از او برگردند ، فرشتهاى مىآيد به دست او مطرقه باشد و خداى او را زنده كند و آن فرشته او را بازنشاند و گويد : چه مىگويى ؟ اگر مرد مؤمن بود ، گويد : « أشهد أن لا إله إلّا اللّه ، و أشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله » . آن فرشته گويد : صدقت ؛ راست گفتى . آنگه درى از دوزخ برگشايد و گويد : بنگر اگر كافر بودى ، اين جاى تو بودى ، امّا چون مؤمنى خداى تعالى آنجاى را بدين جاى بدل كرد ، براى تو و درى از بهشت در گور او گشايند و گور بر او فراخ كنند .
هامش
( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 4 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 6 .