علّامه شعرانى : لم يثبت يعقوب أحد من السبعة و اختلفوا في ضمّ دال لقد استهزىء و فتحها و أظهر الذال من أخذتهم حفص و ابن كثير و أدغم لام بل زين الكسائي و وقف ابن كثير على هاد و واق بالياء . « 1 »
الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ
. « 2 »
مؤلف : و دگر علما گفتند : مراد به اهل كتاب فى قوله
آتَيْناهُمُ الْكِتابَ
عبد اللّه سلام است و اصحاب او . و سبب نزول آيت آن بود كه حقّتعالى در بدايت كار در قرآن ذكر رحمن كمتر كرده بود . چون عبد اللّه سلام ايمان آورد و جماعتى اصحاب او گفتند : يا رسول اللّه ! در تورات ذكر رحمن بسيار است و در قرآن اندك است . خداى تعالى اين آيت فرستاد :
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ
. « 3 »
علّامه شعرانى : يهوديان براى خداوند دو اسم مستعمل دارند : يكى يهوه و ديگرى ادونا و نام اوّل را بسيار تعظيم كنند ، چنانكه ارباب تقوا و صلاح ، جارى كردن آن را به زبان بر خلاف تعظيم مىشمارند . و در كتاب تورات ، آنجا كه يهوه نوشته ، در لفظ ادونا مىگويند . گويا در اينجا مقصود از
الرَّحْمنَ
لفظ ادوناست ؛ يعنى ما براى خدا دو نام داريم و هميشه اسم ذات را استعمال نمىكنيم . پيغمبر جواب مىدهد كه هيچ فرق نيست ميان اسماء كه يكى را بايد تعظيم كرد و ديگر را نبايد ؛ هردو از اسماء حسنى است ، تعظيم به آن نيست كه بر زبان نياورند . « 4 »
لِكُلِّ أَجَلٍ كِتابٌ
. « 5 »
مؤلف : هراجلى و وقتى را نوشتهاى هست ؛ يعنى هراجلى و وقتى را از آجال و
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 6 ، ص 294 .
( 2 ) . رعد ( 13 ) آيهء 36 .
( 3 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 110 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 497 .
( 5 ) . رعد ( 13 ) آيهء 38 .