و گفتهاند : « نفل » زياده بوذ . و نافلهء نماز از آنجاست . و نافله ، از آنجاست كه در فرزند فرزند استعمال كنند . « 1 »
[ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ ]
و از پى تعظيم ، ابتدا بذكر خود فرموذ .
وَ الرَّسُولِ :
و پيغمبر او را .
ابن جرير گويذ : « انفال » ديگرست و « غنيمت » ديگر . و آن زيادة مالست كه امام دهد آن را كه خواهذ . « 2 »
حسن گويذ : « نفل » چهارپايان و بندگان بوذ كه بىقتال از دشمن بستانند ، و امام آن را دهذ كه خواهذ . « 3 »
و گفتهاند : « نفل » از آن سراياست خاص . « 4 »
و فرق ميان « نفل » و « فى » و « غنيمت » ، آنست كه « فى » آن بوذ كه رسول - صلّى اللّه عليه و آله - بىسوار و پياذه لشكر بستذ ؛ مثل : عوالي فدك . و آن خاصه رسول بوذ ، چنانك خذاى - عزّ و جلّ - فرموذ :
« وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »
« 5 »
و « نفل » ، مالى بوذ كه بشمشير از كافران بستانذن ، و امام را در آن نظر بوذ ، آن را كه خواهذ از قسمت زيادت دهذ . و « غنيمت » ، مالى بود [ 70 - ر ] كه
هامش
( 1 ) - طبرى 13 / 366 ، تبيان 5 / 72 ، مجمع 4 / 795 ، رازى 5 / 367 - 368 .
( 2 ) - طبرى 13 / 366 .
( 3 ) - كشف الاسرار 4 / 4 ، مجمع 4 / 796 ، تبيان 5 / 71 ، لسان العرب : « نفل » .
( 4 ) - مجمع 4 / 756 ، تبيان 5 / 71 .
( 5 ) - حشر / 6 .