اوّل آنست كه جمله چون بر جمله عطف كنند ، و در ثانى چيزى بوذ كه عايد بوذ به اول ، در الحاق واو و حذف واو مخير باشند .
قول دوم آنست كه « رابعهم » و « خامسهم » حكايت است ، و « ثامنهم » استيناف است از خذاى - تعالى - چنانك پيش ازين ياذ كرديم « 1 » .
ابن عيسى گويذ : « واو » اوّل و ثانى صفت است ، و ثالث عطف است . و بعضى مفسران گفتهاند : « واو » ، واو ثمانيه است ، زيرا كه عرب در عدد گويند :
واحد ، اثنان ، ثلثة ، اربعة ، خمسة ، ستة ، سبعة ، و ثمانية . از آن جهت كه عقد نزد ايشان هفت بوذ ، چنانك نزد ما ، عقد عشره است . و ازين جهت ذكر سبعه در قران بيشتر است ، و در حديث همچنين . و
« التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ
- الآيه » « 2 » مثل آنست . و
« أَبْكاراً »
« 3 » هم مثل اين بحث است . « 4 »
« فُتِحَتْ أَبْوابُها »
در سوره زمر « 5 » هم اين معنى دارد . قوله :
قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ :
بگو اى محمد ! پروردگار من داناترست بعدد ايشان .
سئوال : چون فرموذ :
« قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ »
،
« رَجْماً بِالْغَيْبِ »
از فحوى آن ظاهرست .
جواب : تقدير آنست كه : « قل ربّى اعلم بعدّتهم و قد اخبركم بها بقوله ثامنهم كلبهم » ؛ يعنى : بگو اى محمد ! خذاى من داناترست بعدد ايشان . و از آن خبر داد كه هشتم ايشان سگ بوذ .
هامش
( 1 ) - كشف الاسرار 5 / 667 .
( 2 ) - توبهء / 112 .
( 3 ) - واقعه / 36 .
( 4 ) - كشف 5 / 667 - 668 .
( 5 ) - زمر / 71 .