آمذند ، رسول ايشانرا از عدد اصحاب الكهف سئوال كرد .
عاقب گفت : سه بوذند ، چهارم ايشان سگ بوذ . سيد گفت : پنج بوذند ، ششم سگ بود .
بارى - تعالى - آيت فرستاد . « 1 »
وَ يَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَ ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ؛
اى : قل يا محمد ! كذلك ؛ يعنى : هشتم ايشان سگ .
و چون چنين بوذ ، فعل مسند بوذ بخذا - عز و جل - بلفظ جمع .
يا بآنك خذاى - تعالى - از ايشان راضى بوذ و از مؤمناناند . و مقوى اين معنى ، قول خذاى - تعالى - است :
« رَجْماً بِالْغَيْبِ »
« 2 » . زيرا كه بعد از سه و پنج ،
« رَجْماً بِالْغَيْبِ »
ذكر فرموذ . و اگر از هفت زياده بوذندي ،
« رَجْماً بِالْغَيْبِ »
هم ذكر فرموذي . در آنچه مظنون بوذ ،
« رَجْماً بِالْغَيْبِ »
فرموذ ، و آن سه و پنج است . هفت متيقن بوذ ،
« رَجْماً بِالْغَيْبِ »
تكرار نفرموذ . پس روشن شذ كه زياده از هفت نبوذند .
اگرچه ابن جرير و محمد بن اسحاق گفتهاند كه : هشت بودند غير از سگ ، و در
« ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ »
تأويل مىكنند ؛ يعنى : « ثامنهم صاحب كلبهم » ، هشتم ايشان صاحب سگ بوذ . و اين وجه بعيد است ، [ 100 - ر ] چون طباخ و راعى .
و بيشتر مفسران ، اختيار قول ابن عباس كردهاند . و مذهب ابن عباس آنست كه بر « سبعة » ، كلام تمام است . و « واو »
« وَ ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ »
، كلامى مستأنف است .
و در « واو » خلاف كردهاند . نحويانرا در آن دو قولست :
هامش
( 1 ) - كشاف 2 / 712 ، كشف الاسرار 5 / 667 .
( 2 ) - كهف / 22 .