أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ
و چون داستان قومى است كه در بيابانند ، و در ميان ابر و بارانند ؛
فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ
در آنجا ظلمتها ، و رعد و برق و هيبتها ؛
يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ
انگشتان خويش در گوشهاى خويش مىكنند ، و از جهت صاعقههاى وى از هلاك مىترسند .
وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ
و خداى عزّ و جلّ نهان و آشكار همهء كفار داند ، و هلاك كردن و عقوبت « 1 » ايشان تواند . ( 19 )
يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ
نزديك بود كه اين برق ديدههاى ايشان بربايد ،
كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ
هرگاه كه راه روشن و رخشان شود ، هريك « 2 » ازيشان در آن روان شود .
وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا
و چون تاريك شود بريشان راه ، بايستند به همان جايگاه ؛
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ
و اگر خداى تعالى بخواستى گوشها و ديدهها « 3 » ببردى ،
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
چه خداى عزّ و جلّ بر همه « 4 » چيزى تواناست ، و قدرت بر كمال مرور است . باران مثال قرآن است كه از وى حيات مؤمنا [ ن ] است ، و ظلمات مثال كفر كافران است ، و رعد مثال وعيد جانيان است ، و برق مثال وعدهء مؤمنان است ، و انگشت در گوش كردن ، مثال رميدن ايشان از شنيدن قرآن است ، كه در وى خطر هتك استار ايشان است ؛ يعنى پرده دريدن و فضيحت منافقان است . قول ديگر :
يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ
مثال قوّت بيان قرآن بر سلب افهام و اوهام منافقان است .
كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ
، مثال قصد ايشان به اخلاص . در وقت تفكر در محكمات است .
وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا
، مثال اصرار ايشان در نفاق در وقت شنيدن متشابهات است ؛
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ
، ترسانيدن است ايشان را به بردن گوشها و ديدههاى ظاهر ، چنانك برده است از ايشان گوشها و ديدههاى باطن .
هامش
( 1 ) - ن : عقوبت كردن .
( 2 ) - ن : هر يكى .
( 3 ) - ن : ديدههاشان .
( 4 ) - ن : بر هر .